Çatışmaların, savaşların, yıkım ve felaketlerin gölgesindeki bir dünyada barış ve hoşgörü üzerine yapılan her konuşma, ferahlık veren taze bir esinti gibidir; hayata dair amaç duygusunu yeniden hatırlatan, umut ve imkanlarla dolu bir vaha niteliği taşır. Bu tür söylemler, günümüz dünyasında giderek daha seyrek duyulur hale gelen farklı bir anlatının da kapısını aralar.

İşte bu sağduyu çağrılarından biri, insanlık medeniyetinin beşiklerinden biri olarak kabul edilen, Pers, Türk ve İslam kültürlerinin eşsiz bir sentezini barındıran tarihi Özbekistan topraklarından yükseldi. Özbekistan, Taşkent'teki İslam Medeniyeti Merkezi gibi son dönemde hayata geçirilen girişimlerle, sahip olduğu zengin el yazması mirasını ve ilmi birikimini korumak ve dünyaya tanıtmak için önemli çalışmalar yürütüyor.

Dünyanın önemli bir bölümü bugün jeopolitik rekabetler ve çatışmalarla meşgulken, Taşkent'te "İslam Medeniyeti: Barış, Hoşgörü ve Aydınlanma Yolu" başlıklı uluslararası bir konferans düzenlendi.

7-11 Temmuz tarihlerinde Özbekistan'ın Taşkent, Semerkant ve Termez kentlerinde gerçekleştirilen Birinci Uluslararası İslam Medeniyeti Forumu, Özbekistan İslam Medeniyeti Merkezi koordinasyonunda; Din İşleri Komitesi, İmam Maturidi, İmam Buhari ve İmam Tirmizi Uluslararası Araştırma Merkezleri, Özbekistan Müslümanları İdaresi ve Özbekistan Uluslararası İslam Akademisi iş birliğiyle düzenlendi.

Forumda, aşırıcılık, İslamofobi, yabancı düşmanlığı ve İslam mirasına yönelik çarpıtılmış algılarla mücadelede barışın, hoşgörünün, eğitimin, dinler arası diyaloğun ve bilimsel araştırmaların taşıdığı hayati önem konusunda ortak görüş ortaya konuldu. Ayrıca Özbekistan ile daha geniş anlamda Maveraünnehir bölgesinin İslam ve dünya medeniyetinin gelişimine yaptığı tarihi katkılar vurgulandı.

Etkinlik, İslam Dünyası Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı (ICESCO) ile Özbekistan İslam Medeniyeti Merkezi tarafından ortaklaşa düzenlendi.

Foruma siyaset, din ve akademi dünyasından üst düzey isimlerin yanı sıra 40 ülkeden 300'ü aşkın konuşmacı katıldı. Program kapsamında konferans oturumları, iş birliği anlaşmalarının imzalanması, kitap tanıtımları, müze ve tarihi mekan ziyaretleri ile kültürel ve diplomatik buluşmalar gerçekleştirildi.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, danışmanı Hayriddin Sultonov tarafından okunan açılış mesajında, üst düzey uluslararası katılımdan duyduğu memnuniyeti dile getirerek bunun "İslam medeniyeti ile onun manevi, bilimsel ve kültürel mirasına yönelik küresel ilginin giderek arttığını gösterdiğini" ifade etti.

Mirziyoyev mesajında, "Dünya, insan onurunu, bilgiye ulaşmayı ve üretkenliği esas alan İslam'ın değerlerini korumanın önemini daha da belirgin hale getiren derin dönüşümlerden geçmektedir." değerlendirmesinde bulundu.

Tarih boyunca büyük öneme sahip bu üç şehirde gerçekleştirilen konferanslarda kültür ve bilim tarihi ele alınırken, Maveraünnehir bölgesi ile daha geniş Orta Asya coğrafyasından doğan ilmi miras öne çıkarıldı. Bölge, yüzyıllar boyunca dini ilimler, felsefe, yazma eser çalışmaları, arkeoloji, müzecilik, kültürel mirasın korunması, dijitalleşme süreçleri, kültürel diplomasi ile araştırma ve yayıncılık alanlarında ortaya koyduğu katkılarla İslam'ın gelişimine kalıcı izler bıraktı.

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) da etkinliğe tam destek verdi. İİT'ye bağlı IRCICA ve ICESCO gibi kuruluşlar en üst düzey temsilcileriyle forumda yer aldı.

İİT Genel Sekreteri adına konuşan Büyükelçi Tarig Ali Bakheet, Özbekistan'ın İslam kültürel mirasını ve Buhari, Tirmizi ile İbn Sina gibi büyük alimlerin yetiştiği bir coğrafya olarak taşıdığı tarihi önemi dünyaya tanıtma konusundaki rolünü övgüyle dile getirdi.

Bakheet, bu tür organizasyonların "günümüzde giderek yaygınlaşan nefret ve kutuplaşma söylemleriyle mücadeleye katkı sağlayacağını" belirterek, aklı ve çeşitliliği esas alan İslam medeniyeti modelinden ilham alınmasının önemine dikkat çekti.

Büyükelçi ayrıca, İİT'nin kültürel mirasın korunması, eğitim ve bilimsel araştırmaların desteklenmesi ile kültürler ve dinler arası diyaloğun güçlendirilerek hoşgörü ve barış değerlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik girişimlere desteğini sürdüreceğini vurguladı.

Konferans, Özbekistan Din İşleri Komitesi'nin aktardığına göre, İslam medeniyetinin fikri, kültürel ve bilimsel mirasının korunması, araştırılması ve tanıtılmasını hedefleyen 10 küresel girişimi içeren Taşkent Bildirgesi'nin kabul edilmesiyle sona erdi.

Katılımcılar tarafından kabul edilen bildirgede, Cumhurbaşkanı Mirziyoyev'in 2017 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda dile getirdiği, İslam medeniyetinin insani mirasının yeniden canlandırılması ve dünyaya tanıtılması çağrısına destek verildi.

Bildirgede ayrıca, Özbekistan İslam Medeniyeti Merkezi'nin kurulmasının bu alanda uluslararası iş birliğinin genişletilmesi açısından önemli bir dönüm noktası olduğu ifade edildi.